Renk körlüğü testi nasıl yapılır?
- Ekranınızı kontrol edin. Night Shift, Gece Işığı ve tüm mavi ışık veya renk filtrelerini kapatın, normal parlaklık kullanın ve Hızlı ekran kontrolü bölümündeki on gri basamağın nötr göründüğünden emin olun.
- Renk körlüğü testini başlat düğmesine basın ve her zamanki gözlüğünüz veya kontakt lensinizle normal okuma mesafesinde oturun.
- 20 noktalı levhanın her birinde gördüğünüz sayıya dokunun veya sayıyı yazın ya da Sayı göremiyorum düğmesine (N) basın. Süre sınırı yoktur; yanlışlıkla verdiğiniz bir cevabı Önceki levha ile düzeltebilirsiniz.
- Renk dizme testinde R referans kapağından başlayarak bir sıra oluşturun; her seferinde son kapağa en çok benzeyen kapağı ekleyin. Ardından Bitti, sonuçlarımı göster düğmesine (ya da Bu bölümü atla düğmesine) basın.
- Sonuçlar bölümünü okuyun: genel bir tarama sonucu, levha levha bir tablo ve dizilişinizin diyagramı.
Noktalı levhalar nasıl çalışır?
Noktalı levha, yani psödoizokromatik levha, farklı boyut ve parlaklıktaki noktalardan oluşan bir dairedir. Noktaların bir kısmı bir sayı oluşturur, geri kalanı arka plandır. Renkleri ton bakımından farklıdır ama bu fark parlaklıkla ortaya çıkmaz; bu yüzden tipik renk görmesi olan biri sayıyı hemen görür, bu iki rengi ayırt edemeyen biri ise yalnızca rastgele noktalar görür.
Levhalarımız basılı bir testten kopyalanmaz; her seferinde kendi algoritmamızla yeniden oluşturulur. Her renk, gözdeki üç koni tipinin tepkisine dönüştürülür: uzun dalga boyu (L, "kırmızı"), orta dalga boyu (M, "yeşil") ve kısa dalga boyu (S, "mavi"). Protan levhada sayı ile arka plan yalnızca L konileri için, deutan levhada yalnızca M konileri için, tritan levhada ise yalnızca S konileri için farklıdır. Bu tür renk çiftleri bir karışıklık çizgisi üzerinde yer alır: o koni tipi eksik olan birine tamamen aynı görünürler. Her noktaya ayrıca rastgele bir parlaklık verilir; böylece sayı açıklık farkından bulunamaz.
Kontrol levhaları neredeyse herkesin okuyabildiği bir parlaklık farkı kullanır ve ekranın düzgün çalıştığını ve talimatların anlaşıldığını doğrular. Belirgin ve hafif sürümleri olan kaybolan levhalar, renk görme bozukluğunda görünmez hâle gelebilir. İki sayılı levhalar ise örneğin tipik renk görmesi olan birine 8, şeklin bir kısmını göremeyen birine 3 gösterir.
Renk dizme testi nasıl çalışır?
İkinci bölüm, D-15 gibi panel testlerinin mantığını izler; bir referans kapağın yanında kendi tasarladığımız 15 kapak kullanılır. Kapakların açıklığı ve renk yoğunluğu aynıdır ve bir renk çemberi üzerinde maviden yeşile, sarıya, kırmızıya ve mora doğru adım adım ilerler. Tipik renk görmesi olan biri çemberi takip eder. Renk görme bozukluğunda çemberin karşı taraflarındaki kapaklar birbirine benzer görünür, bu yüzden sıra çemberin bir yanından öbür yanına atlar. Diyagram kapaklarınızı sırasıyla birleştirir: düzgün bir halka tipiktir; çemberi kesen birkaç paralel çizgi ise protan, deutan veya tritan karışıklık eksenine (kesikli çizgiler) işaret eder.
Renk görme bozukluğu türleri
| Tür | Etkilenen koni | Anlamı |
|---|---|---|
| Protanopi / protanomali | L (kırmızı) | Kırmızı koniler eksik veya kaymış. Kırmızılar daha koyu görünür ve yeşil, kahverengi ve grilerle karıştırılabilir. |
| Döteranopi / döteranomali | M (yeşil) | Yeşil koniler eksik veya kaymış. Yeşil, sarı, turuncu ve kırmızı kolayca karıştırılır. Döteranomali en yaygın biçimdir. |
| Tritanopi / tritanomali | S (mavi) | Mavi koniler eksik veya zayıf. Mavi ile yeşil, sarı ile pembe veya gri karıştırılır. Kalıtsal olanı nadirdir. |
| Akromatopsi | Koni işlevi çok sınırlı | Renk görme çok az veya hiç yoktur; genellikle ışığa duyarlılık ve görme netliğinde azalma eşlik eder. Çok nadirdir. |
Son ekler önemlidir: -opi bir koni tipinin eksik olduğu, yani kişinin dikromat olduğu anlamına gelir; -anomali ise üç koni tipinin de bulunduğunu ama birinin kaydığını gösterir. Bu daha hafiftir ve kişiden kişiye çok değişir. Protan ve deutan türlerine birlikte kırmızı-yeşil renk görme bozukluğu denir; birçok testte bunları ayırmak zordur, bu yüzden buradaki sonuç "protan/deutan tipi" der.
Renk körlüğü ne kadar yaygın?
Kırmızı-yeşil renk görme bozukluğu açık ara en yaygın türdür ve erkeklerde kadınlardan çok daha sık görülür. Sık atıf yapılan bir tahmine göre Kuzey Avrupa kökenli kişilerde yaklaşık her 12 erkekten 1'i ve her 200 kadından 1'i etkilenir; diğer pek çok toplulukta daha düşük oranlar bildirilmiştir. Kalıtsal mavi-sarı bozukluk ve tam renk körlüğü nadirdir.
Kalıtsal ve sonradan oluşan renk görme bozukluğu
Kırmızı-yeşil bozukluğun çoğu X kromozomu üzerinden kalıtılır: erkeklerde tek X bulunduğundan tek bir değişmiş gen yeterlidir, kadınlarda ise genellikle her iki X'te de bulunması gerekir. Kalıtsal bozukluk doğuştan vardır, iki gözü eşit etkiler ve kötüleşmez.
Renk görme ileriki yaşlarda da değişebilir. Katarakt, glokom, makula ve görme siniri hastalıkları, diyabete bağlı göz hastalığı ve bazı ilaçlar renk algısını değiştirebilir; bu çoğu zaman bir gözde diğerinden daha belirgindir. Renk görmenizin değiştiğini düşünüyorsanız online bir teste güvenmek yerine bir optometriste veya doktora başvurun.
Renk görme bozukluğuyla yaşamak
- Öğretmenlerinize ve iş arkadaşlarınıza söyleyin; grafiklerde, haritalarda ve kablolarda yalnızca renk yerine etiket, desen veya metin kullanılmasını isteyin.
- Telefon ve bilgisayarlardaki yerleşik renk filtrelerini ya da kamerayı doğrulttuğunuz rengin adını söyleyen bir kamera uygulamasını deneyin.
- Pilotluk, elektrikçilik veya makinistlik gibi bazı mesleklerin renk görme standartları vardır; bunları erkenden öğrenin ve resmî bir test yaptırın.
- Sunum, grafik veya web sitesi tasarlıyorsanız bunları renk körlerine uygun hâle getirin: kırmızıyı yeşilin yanında kullanmaktan kaçının, etiket ekleyin ve açıklık kontrastını güçlü tutun.
Görmenizin diğer yönlerini online göz testi, astigmat testi ve Amsler grid testi ile kontrol edin ya da online işitme testini deneyin. Diğer taramalar sağlık testleri sayfasındadır. Bunların hiçbiri düzenli bir göz muayenesinin yerini tutmaz.
Gizlilik: levhalar tarayıcınızda çizilir ve cevaplarınız cihazınızdan hiç çıkmaz. Yalnızca son sonuç bu tarayıcının yerel depolama alanına kaydedilir; Temizle onu siler.
Sıkça sorulan sorular
Online renk körlüğü testi doğru sonuç verir mi?
İlk kontrol için yararlıdır ama bir teşhis değildir. Ekranlar renkleri farklı gösterir; filtreler ve ışık koşulları da renkleri değiştirir. Birkaç levha aynı yönü gösteriyorsa, kalibre edilmiş levhaları standart ışık altında kullanan bir optometristten renk görme testi için randevu alın.
Kadınlar renk körü olabilir mi?
Evet. Kalıtsal kırmızı-yeşil bozukluk kadınlarda çok daha az görülür, çünkü genellikle değişmiş genin her iki X kromozomunda da bulunması gerekir; ama yine de olur. Birçok kadın taşıyıcıdır ve herkeste sonradan renk görme değişiklikleri gelişebilir.
Renk körlüğü tedavi edilebilir mi?
Kalıtsal renk görme bozukluğu şu anda tedavi edilemez, ancak kötüleşmez de. Gen tedavisi araştırmalarda incelenmiştir ama kullanılabilir bir tedavi değildir. Sonradan oluşan değişiklikler ise farklıdır: nedeni tedavi etmek, örneğin katarakt ameliyatı, bazen renk görmeyi iyileştirebilir.
En yaygın renk körlüğü türü hangisidir?
Yeşile duyarlı konilerin kaydığı, daha hafif bir kırmızı-yeşil türü olan döteranomali en yaygın biçimdir. Diğer protan ve deutan türleriyle birlikte renk görme bozukluklarının büyük çoğunluğunu oluşturur.
Renk körlüğü gözlükleri renk körlüğünü düzeltir mi?
Hiçbir gözlük normal renk görmeyi geri getirmez. Renkleri belirginleştiren renkli camlı gözlükler bazı dalga boylarını filtreler; bu, kırmızı-yeşil bozukluğu olan bazı kişilerde belirli renklerin daha ayırt edilebilir görünmesini sağlayabilir. Eksik koni tepkilerinin yerini tutmazlar, sonuçlar kişiden kişiye değişir ve renk görme testi sırasında takılmamalıdır.
Güncellendi